Ομοσπονδία εξωραϊστικών συλλόγων οικιστών Αγ. Θεοδώρων

Με αφορμή την πρόσφατη πυρκαγιά στα Γεράνεια Όρη

Τα Γεράνεια Όρη βρίσκονται στην περιοχή της ανατολικής Κορινθίας και της Δυτικής Αττικής. Από την ίδια τους την θέση, σε μικρή απόσταση από την Αθήνα, αλλά σε γειτνίαση με την ιδιαίτερα επιβαρυμένη περιβαλλοντικά βιομηχανική ζώνη της Δυτικής Αττικής, συνιστά έναν πνεύμονα πρασίνου, ιδιαίτερης σημασίας. Στην περιοχή συναντώνται δάση Χαλεπίου πεύκης και στα μεγαλύτερα υψόμετρα Κεφαλληνιακής ελάτης, τα οποία σχηματίζουν φυσικά οικοσυστήματα μεγάλης αισθητικής αξίας. Πρόκειται για περιοχή ενταγμένη στο δίκτυο Natura 2000 λόγω της πλούσιας χλωρίδας και πανίδας την οποία διαθέτει. Έχουν καταγραφεί περίπου 950 διαφορετικά είδη βλάστησης με 83 εξ αυτών να είναι ενδημικά της Ελλάδας και σημαντικά είδη πανίδας.

Η περιοχή των Γερανείων έχει ταλαιπωρηθεί αρκετές φορές στο παρελθόν από πυρκαγιές, με πιο πρόσφατη την πυρκαγιά του 2018 η οποία έκαψε περισσότερα από 50.000 στρέμματα στην νότια πλευρά του ορεινού συμπλέγματος. Κατά την διάρκεια αυτής της πυρκαγιάς τεράστιες καταστροφές προκλήθηκαν στην Κινέτα. Μάλιστα πρόκειται για την περιοχή που την επόμενη χρονιά πλήγηκε από έντονα πλημμυρικά φαινόμενα, ως αποτέλεσμα της απογύμνωσης της υπερκείμενης λεκάνης απορροής που προκλήθηκε από την πυρκαγιά.

Η πρόσφατη πυρκαγιά έκαψε, σύμφωνα με εκτιμήσεις, 71.000 στρέμματα εκ των οποίων τα 52.000 στρέμματα ήταν δάσος. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες πυρκαγιές των τελευταίων δέκα χρόνων αναφορικά με το μέγεθος καμένης δασικής έκτασης. Αναλογίζεται λοιπόν κανείς το μέγεθος της καταστροφής.

Εικόνα από τον ευρωπαϊκό δορυφόρο Pleiades-1B / Πηγή: meteo.gr

Τα Γεράνεια Όρη εντάσσονται στους σχεδιασμούς για την χωροταξική διαχείριση του Λεκανοπεδίου. Η περιοχή δέχεται έντονες οικιστικές πιέσεις, λόγω της θέσης της κοντά στην Αθήνα και της εγγύτητάς της σε παραλίες, συγκεκριμένα βόρεια, νότια και δυτικά. Επίσης, είναι περιοχή για την οποία στο παρελθόν έχει εκδηλωθεί ενδιαφέρον για εξορυκτική δραστηριότητα βωξίτη. Επιπλέον, τα Γεράνεια Όρη ήταν και αυτά ανάμεσα στις περιοχές για τις οποίες έχουν γίνει αιτήματα για άδεια εγκατάστασης ανεμογεννητριών. Τότε τα αιτήματα αυτά είχανε απορριφθεί, αλλά με την ψήφιση από την κυβέρνηση της ΝΔ του Ν. 4782/2021, με τον οποίο επιτρέπονται επεμβάσεις ακόμα και σε περιοχές Natura, δίνεται αέρας στα πανιά των σχεδίων για επιχειρηματική αξιοποίηση των βουνών.

Η έναρξη της φετινής αντιπυρικής περιόδου μας έχει δώσει πολύ ανησυχητικά δείγματα για το πως μπορεί να εξελιχθεί αυτό το καλοκαίρι όσον αφορά τις δασικές πυρκαγιές. Αντικειμενικά επανέρχεται στην επικαιρότητα μια συζήτηση για τις αιτίες και την φύση των δασικών πυρκαγιών. Η κλιματική αλλαγή δημιουργεί επιδείνωση των προϋποθέσεων αντιμετώπισης της συχνότητας και της έντασης των δασικών πυρκαγιών. Η τρέχουσα αντιπυρική περίοδος από τις πρώτες κιόλας ημέρες μας υπενθυμίζει, με εμφατικό τρόπο πως στην εφαρμοζόμενη δασική πολιτική η πρόβλεψη απουσιάζει πανηγυρικά. Παράγοντες που επιδρούν αρνητικά στην αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών είναι, μεταξύ άλλων, η εγκατάλειψη παραγωγικών δραστηριοτήτων σε πολλά από τα δάση της χώρας, ως αποτέλεσμα της μείωσης του πληθυσμού στα ορεινά χωριά. Δραστηριότητες, όπως η κτηνοτροφία, η υλοτομία, η ρητινοκαλλιέργεια κ.α. κρατούσαν την καύσιμη ύλη σε σχετικά χαμηλά επίπεδα, καθιστώντας τον κίνδυνο εκδήλωσης πυρκαγιών μικρότερο και την αντιμετώπισή τους πιο εύκολη. Φέτος πρόσθετο παράγοντα αποτελεί η ύπαρξη πλήθους κατακείμενων κορμών και σπασμένων κλαδιών από τις χιονοπτώσεις της κακοκαιρίας «Μήδειας» που χτύπησε την Αττική πριν τρεισήμισι περίπου μήνες.

Πηγή: EUROKINISSI

Συνεπώς, η δασοπυρόσβεση δεν μπορεί παρά να είναι ένα τμήμα της δασοπροστασίας εν γένει. Ακολούθως η δασοπροστασία δεν έχει νόημα έξω από την οργανωμένη επιστημονικά σχεδιασμένη διαχείριση των δασών.

Παρότι αυτά είναι γνωστά και αναγνωρισμένα δεν υπάρχει ουσιαστικά διαχείριση στα περισσότερα δασικά συμπλέγματα της χώρας, δεν υπάρχουν διαχειριστικά σχέδια, ενώ η τελευταία απογραφή δασών έγινε το 1993. Οι δασικές υπηρεσίες βρίσκονται σε τραγική κατάσταση, δίχως προσωπικό και μέσα. Δεν επαρκεί η χρηματοδότηση για να υλοποιηθούν απαραίτητα έργα, όπως η διάνοιξη και συντήρηση αντιπυρικών ζωνών και δασικών δρόμων. Δεν υπάρχουν οι αναγκαίες υποδομές για την δασοπυρόσβεση με επίγεια μέσα, ενώ την ίδια στιγμή ξοδεύονται κάθε χρόνο τεράστια ποσά για την ενοικίαση, μέσω νατοϊκής υπηρεσίας, εναέριων μέσων.

Όλα αυτά είναι ενδεικτικά, όχι απλά της ικανότητας ή μη της τωρινής κυβέρνησης και των προηγούμενων, αλλά αποκαλυπτικά για το περιεχόμενο της πολιτικής που ακολουθείται στο ζήτημα του περιβάλλοντος στον καπιταλισμό που έχει στην προμετωπίδα της την εμπορευματοποίηση της γης και τις πράσινες μπίζνες. Μάλιστα σε μια περίοδο που τόσα πολλά λέγονται για την λεγόμενη πράσινη ανάπτυξη, η παραπάνω κατάσταση επιβεβαιώνει πως το λεγόμενο «greennewdeal» δεν αφορά την προστασία του περιβάλλοντος, αλλά το άνοιγμα νέων δρόμων για επενδύσεις και κέρδη για το κεφάλαιο. Με βάση όλα τα παραπάνω, οι στάχτες του δάσους των Γερανείων Ορέων αποτελούν ένα προδιαγεγραμμένο έγκλημα που, όπως φαίνεται, δυστυχώς θα παρακολουθήσουμε πολλές φορές το φετινό καλοκαίρι.

Στέφανος Μπούτσιος,
MSc Δασολόγος- Περιβαλλοντολόγος